
نتیجهگیری باید دستاورد استدلال را روشن کند و از افزودن ادعاهای بیپشتوانه پرهیز کند.
به پرسش مقدمه برگردید
پرسش اصلی مقاله را دوباره بخوانید و پاسخ آن را در یک جمله بنویسید. نتیجهگیری باید نشان دهد بخشهای قبلی چگونه این پاسخ را ساختهاند. اگر پاسخ با پرسش ارتباط ندارد، شاید مسئله متن در طول نوشتن عوض شده و مقدمه هم نیاز به بازبینی دارد.
خلاصه را از نتیجه جدا کنید
خلاصه میگوید چه موضوعهایی مطرح شدهاند؛ نتیجه توضیح میدهد از آنها چه میفهمیم. فهرستکردن عنوان بخشها بهتنهایی نتیجهگیری نیست. رابطه میان نکتهها و معنای عملی یا نظری آنها را در چند جمله روشن کنید.
شاهد تازه وارد نکنید
اگر نتیجهگیری برای اثبات ادعایی به شاهد جدید نیاز دارد، آن شاهد معمولاً باید در بدنه متن بررسی شود. خواننده باید فرصت ارزیابی استدلال را داشته باشد. پایان مقاله محل اعلام ناگهانی ادعایی بزرگتر از بحث پیشین نیست.
محدودیت را دقیق بیان کنید
در مقاله تحلیلی یا پژوهشی، شرایط و محدودیتهای پاسخ را مشخص کنید. «این پیشنهاد برای پیشنویسهای آموزشی کوتاه مناسب است» از تعمیم آن به همه متنها دقیقتر است. بیان محدودیت، اعتبار نتیجه را کم نمیکند؛ دامنه آن را روشن میسازد.
گام بعدی متناسب پیشنهاد دهید
در آموزش کاربردی، پایان میتواند یک تمرین مشخص داشته باشد؛ مثلاً خواندن جملههای محوری هر پاراگراف. پیشنهاد باید از متن برآید و قابل انجام باشد. چند دعوت کلی به تلاش بیشتر معمولاً از یک اقدام روشن کماثرتر است.